ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ

Κυριακή 16 Μαρτίου 2014

Σήμερα είναι η τελευταία ημέρα της έκθεσης «Παράθυρα», με έργα ζωγραφικής της Μαρίας Κοσσίνη-Ζάχου και ποίησης της Ιωάννας Αμπατζή, που ήταν αφιερωμένη στη δημιουργικότητα των γυναικών που διοργάνωσε η Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας.

Μια δημιουργική και ευρηματική παρουσίαση εικαστικών πινάκων και ποιητικών κειμένων όπου ο πίνακας σχολιάζεται στιχουργικά, με στίχους που χρωματίζουν και πινελιές που διηγούνται.

Παράθυρα χαίνοντα, στόματα σε κραυγές οδύνης. Παράθυρα  που ανασαίνουν εγκατάλειψη  και θανάτους, παράθυρα σπιτιών που τα γέλια πάγωσαν και οι ελπίδες έμειναν ξέφτια χρωμάτων και στρώσεις απουσίας με το φευγιό, ίσως βίαιο, ίσως ηθελημένο, των κατοίκων τους. Και στίχοι σχόλια, στίχοι συμπληρωματικοί της εικασίας και της εικόνας. Μια έκθεση φορτισμένη συναισθήματα, μια έκθεση που η ζωγραφική αφήνει την ιστορία να εξελιχτεί μέσα από το ερέθισμα της εικόνας και στίχος που περιγράφει χρωματικά την ιστορία που διηγείται ο χρωστήρας.  

Μια έκθεση από δυο καλλιτέχνιδες  που δε θα σας αφήσει αδιάφορους και που θα σας μείνει αξέχαστη

Δημήτριος Σ. Προβάδος

dprovados@yahoo.gr

ΓΙΑ ΤΟ «55»

Το κείμενο που ακολουθεί είναι από την παρουσίαση του βιβλίου του Θωμά Κοροβίνη «55» στο Παρθεναγωγείο στο Βαρόσι της Έδεσσας την Πέμπτη 13/2/2014

  Σήμερα μαζευτήκαμε στο φιλόξενο χώρο του «Παρθεναγωγείου» της Έδεσσας για να σας παρουσιάσουμε ένα μυθιστόρημα που αφορά στην Κωνσταντινούπολη, στους Έλληνες – Ρωμιούς κατοίκους της και στα γεγονότα του 1955, δηλαδή το διωγμό όσων απέμειναν από την ανταλλαγή των πληθυσμών μετά την Μικρασιατική καταστροφή από τις πατρογονικές τους εστίες (ολοκληρώνοντας έτσι την εθνοκάθαρση που επιχείρησαν οι Νεότουρκοι και ο Κεμάλ Ατατούρκ). Με  το πρόσχημα της βομβιστικής επίθεσης από αγνώστους στο σπίτι του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη και με αφορμή τον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ στην  Κύπρο, στίφη εξαθλιωμένων Τούρκων από τις ανατολικές επαρχίες της Τουρκίας, αλλά και μαθητών στρατιωτικών σχολών κατέστρεψαν και έκλεψαν τις περιουσίες των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, βίασαν, βιαιοπράγησαν, σκότωσαν τους ανυπεράσπιστους Ελληνικής καταγωγής, Τούρκους  πολίτες, αφού οι αστυνομικές δυνάμεις αδιαφόρησαν ή και συνεργάστηκαν τις περισσότερες φορές με το βίαιο τουρκικό όχλο.

Με αφορμή αυτά τα γεγονότα λοιπόν ο συγγραφέας του βιβλίου που παρουσιάζουμε σήμερα, Θωμάς Κοροβίνης, μας δίνει το μυθιστόρημα του «55». Ένα βιβλίο γραμμένο με τη μορφή ημερολογίου της ηρωίδας του, της δασκάλας και αργότερα διευθύντριας ενός ελληνικού σχολείου στο Καντίκιοϊ της Πόλης, Μαρίκας Σεφέρογλου. Μιας γνήσιας Ρωμιάς Ταταυλιανής Πολίτισσας αναντάν μπαμπαντάν, που έζησε τη ζωή της, ερωτεύτηκε και γλέντησε. Ενός θηλυκού Ζορμπά που αγάπησε τη ζωή και ξεδιπλώνει το πολύχρωμο χαλί της ζωής της στη φαντασία μας. Μέσα από τη διήγηση της μας ταξιδεύει στην πολυπολιτισμική Πόλη των Πόλεων με το πολύχρωμο μωσαϊκό λαών και εθνοτήτων. Μας συστήνει τους συγγενείς της, τους φίλους της, τους κατοίκους της Κωνσταντινούπολης, και τις συνθήκες διαβίωσης και συμβίωσής τους. Μας ξεναγεί στις ρωμαίικες γειτονιές της, στα παζάρια της, μας παρουσιάζει την κουζίνα της, τις μουσικές, τα λαϊκά τραγούδια, τον τρόπο διασκέδασης, το θέατρο σκιών, το θέατρο. Τους τύπους του περιθωρίου, τους μάγκες τις πόρνες, τους χασισοπότες τους, ζητιάνους, τους κρυπτοχριστιανούς, τους φραγκολεβαντίνους, τους Τσιγγάνους.

Όλες αυτές τις αφηγήσεις τις διακόπτουν οι σκληρές και σκοτεινές αναφορές στο πογκρόμ του Σεπτεμβρίου του 1955, σε βάρος των γηγενών Ελλήνων-Ρωμιών, που μαζί με την υπερφορολόγηση των περιουσιών τους από το τουρκικό κράτος και τις παρενοχλήσεις από τον τουρκικό κρατικό μηχανισμό, αλλά και την αδιαφορία της ελληνικής κυβέρνησης, οδήγησαν στο τέλος στον αφελληνισμό της Πόλης.

Τι είναι η Μαρίκα Σεφέρογλου;

Μια άλλη Λωξάντρα που μας ταξιδεύει στην πόλη και τη γειτονιά της;

Μια πολίτισσα νοικοκυρά που μιλά για το σπίτι, την κουζίνα της, το περιβάλλον της όπως κάνει η ηρωίδα της Μαρίας Ιορδανίδου;

Όχι! Η Μαρίκα Σεφέρογλου, η ηρωίδα του βιβλίου του Θωμά Κοροβίνη «55», είναι άλλος χαρακτήρας. Μπορεί να αρέσει και στην Μαρίκα το καλό φαί και να περιποιείται τους καλεσμένους της όπως η Λωξάντρα, αλλά είναι ανεξάρτητη και ριψοκίνδυνη, σε αντίθεση με τη δεύτερη.  Συχνάζει σε στέκια επικίνδυνα και απαγορευμένα στις γυναίκες όπως ο τούρκικος Καραγκιόζης, ή το χαμαιτυπείο που πηγαίνει κάποιο βράδυ με το φίλο της τον Άλτο.

Δε διστάζει να ερωτευτεί και να δοθεί ολόψυχα στο φυγόδικο Δημητράκη της ή στον Τούρκο ομορφονιό τον Αρίφ.   

Τι είναι το «55»; Είναι ένα ιστορικό βιβλίο;

Είναι ένα βιβλίο γνωριμίας με την Πόλη, με τη ζωή, τα ήθη και τα έθιμα των κατοίκων της;

Είναι μια αναφορά σε έναν τρόπο ζωής που χάθηκε;

Μια ελεγεία στην πατρίδα που χάθηκε βίαια;

Ένας  θρήνος για τις ζωές και τις περιουσίες που χάθηκαν;

Νομίζω ότι είναι όλα αυτά μαζί και παράλληλα είναι ένα ανάγνωσμα, μια διήγηση καλύτερα που κυλά αβίαστα σαν το γάργαρο νερό και μας παρασύρει σε ένα ταξίδι στην Ιστορία και τους χώρους που έζησαν και δημιούργησαν  άνθρωποι δραστήριοι, ονειροπόλοι, επιτυχημένοι, το καλύτερο δυναμικό μιας πόλης που όταν τους στερήθηκε φτώχυνε και έχασε πολλά από την παλιά της αίγλη.

Ο Θωμάς Κοροβίνης που έχει ζήσει εκεί, έχει γνωρίσει τους ανθρώπους και την πόλη και έχει ασχοληθεί με τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά της, γι αυτό στο βιβλίο συναντάμε πληθώρα τουρκικών λέξεων και φράσεων, με τη γλαφυρή γραφίδα του και τον ευρηματικό τρόπο του, γράφει ένα βιβλίο για την Πόλη και τον τρόπο ζωής των κατοίκων της, στήνει με τρόπο κινηματογραφικό (αφού το κάθε κεφάλαιο του βιβλίου του μοιάζει με  σύνολο κινηματογραφικών σκηνών) και αυτοβιογραφικό μαζί, μια ιστορική διήγηση και επιχειρεί να απαντήσει μέσω της λογοτεχνίας στα βίαια ιστορικά γεγονότα των διώξεων και του εκπατρισμού, να αποδώσει δικαιοσύνη και να υπενθυμίσει ανασκαλεύοντας μνήμες το «Δεν ξεχνώ» του Πολίτικου ειδικά αλλά και του Μικρασιάτικου και Ποντιακού γενικά,  Ελληνισμού. 

Δεν ξεπέφτει στην εύκολη λύση της συνολικής καταδίκης του τουρκικού λαού για το γεγονός. Πρόσωπα που περνούν από τη διήγησή του όπως ο Άλτο, ο Αϊχάν μπέης προστατεύουν τους Ρωμιούς από τις επιθέσεις του τούρκικου όχλου, ή τους κρύβουν στο σπίτι τους. Ή όπως οι ταβερνιάρηδες του Μπεσίκτας που προστατεύουν την εκκλησία της Παναγίας, γιατί τη θεωρούν και δική τους. Πάνω απ΄ όλα όμως ξέρει πολύ καλά ότι όλα αυτά είναι «παιγνίδια» της διπλωματίας και ως τέτοια τα αντιμετωπίζει. Η ηρωίδα του η Μαρίκα όταν μιλά για τους καταστροφείς των ελληνικών περιουσιών τους αποκαλεί με τρυφερότητα «παιδιά της Ανατολής», γιατί ξέρει ότι δεν ήταν τίποτα περισσότερο από ενεργούμενα της τούρκικης πολιτικής.

Το «55» είναι ένα αξιόλογο βιβλίο που δεν πρέπει να λείψει από καμιά βιβλιοθήκη. Είναι ένα βιβλίο γραμμένο από ένα συγγραφέα που γνωρίζει πολύ καλά το περιβάλλον της Πόλης και τους ανθρώπους της. Είναι γραμμένο από ένα συγγραφέα που περιπλανήθηκε τα σοκάκια και τις λεωφόρους της, αλλά προπάντων που «περιπλανήθηκε» στις μουσικές και τις συνήθειες των κατοίκων της, οσφράνθηκε τις μυρωδιές της και μας παρουσιάζει την Κωνσταντινούπολη γυμνή αλλά και φτιασιδωμένη παράλληλα, με τα φκιασίδια των μύθων και της ιστορίας της. Από ένα συγγραφέα που είδε και μελέτησε σε βάθος (αυτό πιστοποιούν και οι παραπομπές και οι αναφερόμενες πηγές στο τέλος του βιβλίου) το ιστορικό γεγονός του 1955 και μας το παρουσιάζει σε όλη την τραγική διάσταση του, με αριστουργηματικό τρόπο.

Δημήτριος Προβάδος

dprovados@yahoo.gr

ARTIFICIALIA

Γράφει ο Δημήτριος Σ. Προβάδος

Αυτές τις ημέρες στην αίθουσα τέχνης «Kalos & Klio showroom» Τσιμισκή 96 στη Θεσσαλονίκη,  γίνεται η έκθεση πέντε νέων εικαστικών. Του Λεωνίδα Γιαννακόπουλου, της Κωνσταντίνας Δούνια, του Άκη Καράνου, του Φώτη Σαγωνά  και του Μπάμπη Βενετόπουλου. Τα θέματα των έργων παρμένα από την φύση ανόμοια σε πρώτη ματιά μεταξύ τους, αφού ο κάθε καλλιτέχνης χρησιμοποιεί τα δικά του υλικά και την δική του τεχνοτροπία, εκθέτονται μαζί στον ίδιο χώρο και όχι ανεξάρτητα , σε μία ενότητα. Ο επιμελητής της έκθεσης Παναγής Κουτσοκώστας έστησε μια ενδιαφέρουσα έκθεση  εκμεταλλευόμενος τη θεματική συνάφεια των έργων που δεν είναι άλλη από την τέχνη της φύσης και την «αντιγραφή» της από τους καλλιτέχνες με τα υλικά της τέχνης τους. Γι αυτό και ο τίτλος της έκθεσης «Artificialia» . Με τα σκίτσα φυτών και εντόμων πάνω σε χαρτί με μελάνι ο Λεωνίδας Γιαννακόπουλος , τα γλυπτά έργα της με ανθρώπινες τρίχες, καρφιά και ξύλο η Κωνσταντίνα Δούνια, με αντικείμενα ετερόκλιτα που αποτελούν μια ενιαία γλυπτική σύνθεση ο Άρης Καράνος, με τις ψηφιακές εκτυπώσεις του στο χαρτί του ανθρώπινου εγκεφάλου ή της δομής των οστών και με τις dvd προβολές κλαδιών που συμπλέκονται ο Μπάμπης Βενετόπουλος , εκθέτουν στον φιλόξενο χώρο της «Kalos & Klio showroom» με την «μπαγκέτα» του επιμελητή της έκθεσης Παναγή Κουτσοκώστα,  έκθεση άρτια και ενδιαφέρουσα, που κυριαρχεί η σοφία της φύσης, με τη σκληρότητα, την τρυφερότητα, ή ακόμα και τον τρόμο που μπορεί να προκαλεί.

Μελέτη της φύσης ή καλλιτεχνική απεικόνισή της το αποτέλεσμα είναι ένα. Μια εξαιρετική εικαστική δουλειά από πέντε ενδιαφέροντες εικαστικούς καλλιτέχνες.

 

Όπως γράφει και ο επιμελητής της έκθεσης στο σημείωμά του στο πρόγραμμα της έκθεσης:

«Η έκθεση Artificialia πραγματεύεται το ζήτημα της συσσώρευσης αντικειμένων. 
Έχοντας ως θεματολογική απαρχή τους Θαλάμους Αξιοπερίεργων Αντικειμένων της Αναγέννησης (Cabinets of Curiosities), πέντε καλλιτέχνες δημιουργούν έργα ως artificialia, naturalia και memorabilia που επαναπροσδιορίζονται στην έκθεση ως ετερόκλητα αντικείμενα και παρουσιάζονται σε μία συνολική επιμελητική αφήγηση. Τι είναι αξιοπερίεργο για όλους και τον καθένα ξεχωριστά; Πόσο αποσπασματική εικόνα έχουμε για τα αντικείμενα που περιβάλλουν τις ζωές μας και πώς αυτά παράγουν ένα συγκεκριμένο νόημα; Πόσο είμαστε συνδεδεμένοι με τα αντικείμενα, με ποιον τρόπο και πώς αυτά μας καθορίζουν; Η ψυχαναγκαστική συσσώρευση συνδιαλέγεται με τη φυσική επιλογή και τη χαοτική ταξινόμηση της φύσης. Εμπειρία και μνήμη, σώμα και ταυτότητα, φύση και τέχνη, ιδιωτικό και δημόσιο, οικείο και ξένο ενυπάρχουν στην έκθεση και εξιστορούν μία ιδιότυπη πολιτιστική βιογραφία αντικειμένων». 

Kalos&Klio Showroom
Tsimiski, 96 st, 54622
Thessaloniki, GR 
T. +234 007167
Kalosklio.showroom@gmail.com
Hours: Mon - Fri: 5:00 pm - 9:00 pm, Sat: 11:00 am - 2:00 pm


Δημήτριος Σ Προβάδος (dprovados@yahoo.gr) 

ΦΕΓΓΑΡΙ ΣΕ ΦΟΥΡΤΟΥΝΑ

Ένα φεγγάρι, μισοφέγγαρο,

ένα φεγγάρι κόκκινο κουρέλι

κυμάτιζε στου φάρου την κεραία

καράβι που γυρίζει στα πελάγη,

μία φωνή που κλαίει την αγάπη,

ο έρωτας κοιμήθηκε στον πόντο.

Χωρίς πανιά το μπάρκο τριγυρίζει

λάθος πορεία, ξέρα  του χαμού,

θάλασσα αφρίζει και φουσκώνει

απόψε κλαίει  η αγάπη μόνη.

Κρατά τιμόνι κόντρα στον καιρό

φουσκώνει το πανί γραίγο-λεβάντες.

Αβάφτιστο σκαρί ζητάει να βρει

ένα όνομα, μια Καίτη, ή μια Μαρία

αέρας στης νυχτιάς την υγρασία.

Πλέει, ή βουλιάζει, πότε χάνεται,

μία ασημώνει τα νερά, μία μαυρίλα

χάνεται στον ορίζοντα και βγαίνει

πέφτει απ τον ουρανό στη ξέρα

μπάρκο φεγγάρι στον αέρα

το πορτατίφ: Το "Σύσσημον" στην Επίδαυρο

το πορτατίφ: Το "Σύσσημον" στην Επίδαυρο

ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΠΡΩΤΟΨΑΛΤΗ - ΛΥΠΑΜΑΙ ΓΙΑ ΑΥΡΙΟ

ΝΑΥΑΓΙΑ

Σε μία άκρη του γιαλού

καταμεσής στα βράχια

σε ένα φάρο μοναχό

ένας γεράκος έμενε

ν΄  ανάβει το φανάρι.

Κι όπως καράβι ακίνητο

που γέμισε στριδώνα

ταξίδια ονειρεύεται,

μπάρκα, λιμάνια μακρινά

και ναύτες του πελάγους.

Απομεινάρι θλιβερό

της θάλασσας, του πόντου .

Μου φαίνεται  μπαρκάρισε

στο τσούρμο  του Οδυσσέα.

Λέει ιστορίες στα παιδιά

για δράκους και γοργόνες,

για πλάσματα θαλάσσια,

για πόρτα, για ανθρώπους,

κι ότι μπορεί να ιστορεί

η αλήθεια ή ο θρύλος.

Αντίκρυ από το φάρο του

ένα καράβι σκούριαζε

παλιό ναυαγισμένο

που αναστενάζει μοναχό

σαν το κτυπάει το κύμα.

Αυτό το άμοιρο σκαρί

που γύρισε πελάγη,

έρημο τώρα απόμεινε

να κείτεται στη ξέρα,

δίχως τον καπετάνιο του

γυρτό στο ένα πλάι,

σα να κοιμάται στη στεριά

ή σα ναυαγισμένο

Κάθε πρωί με την αυγή

που ξεκινά η μέρα

βγαίνει ο γέρος στα ψηλά

και χαιρετά το μπάρκο.

Με ένα απαλό κλυδωνισμό,

όπως κτυπάει το κύμα,

αυτό τον αντιχαιρετά,

κι ο γέρος ξανανιώνει